Verdeeldheid binnen het episcopaat dempte de gevolgen van dit soort maatregelen. Pauselijk legaat Hugo van Die, die de eerste excommunicatie uitsprak, was ook niet bepaald populair in Frankrijk. Hugo was enkele jaren ervoor zelf nog geëxcommuniceerd door paus Victor III.

Het klassieke kerkelijk recht kende nog wel een verschil tussen excommunicatie als uitsluiting van de Eucharistie en als uitsluiting van de gemeenschap. Het eerste is meer een vorm van boetedoening, het tweede meer een straf. Hoe het in het huidige canoniek recht zit, weet u wsl beter.

Boekdrukkunst is dus toch in Haarlem uitgevonden 😉.