Er zijn momenten in de moderne geschiedenis waarop een klein land een mondiale discussie volledig ontregelt omdat het niet langer spreekt in hypothetische toekomstvisies maar in meetbare resultaten die worden geboekt in het heden. Uruguay is zo een land geworden dat de wereld verrast heeft met een energietransitie die bijna niemand voor mogelijk hield. De naam die steeds terugkeert wanneer je vraagt hoe een natie zonder enorme budgetten of technologische privileges bijna volledig kon overstappen op hernieuwbare elektriciteit is die van Ramón Méndez Galain.

Het Cobra effect is een van de meest intrigerende principes binnen de beleidswetenschap omdat het haarfijn blootlegt hoe goedbedoelde maatregelen op kleine en grote schaal verkeerd kunnen uitpakken. Het is het mechanisme waarbij een oplossing niet alleen mislukt maar zelfs bijdraagt aan een verslechtering van het oorspronkelijke probleem. Het verhaal dat dit begrip zijn naam gaf speelt zich af in Brits Indië waar de koloniale overheid de bevolking geld beloofde voor iedere gedode cobra.

De Chinese expansie in Europa is al lang geen kwestie meer van import en export. Waar vroeger containerschepen met goedkoop textiel en elektronica de toon zetten, kiezen Chinese ondernemers nu voor eigendom. Het kopen van Europese bedrijven levert niet alleen winst op, het opent ook deuren naar een afzetmarkt die groot, koopkrachtig en politiek invloedrijk is. De coronaperiode, gevolgd door een energiecrisis en stijgende rente, creëerde een perfecte storm waarin veel Europese ondernemingen kwetsbaar werden.

Steeds meer Nederlanders besluiten hun land te verlaten en elders een nieuw bestaan op te bouwen. Achter dit besluit gaat vaak meer schuil dan de romantiek van een zonnig terras of een leven zonder files. Onvrede over de samenleving, hoge woonlasten en een groeiend gevoel van drukte en bureaucratie maken dat duizenden mensen jaarlijks hun koffers pakken. Toch zijn de verhalen niet eenduidig.

Er was een tijd dat het internet voelde als een nieuwe wereld die nog niet was aangeharkt door bedrijven, algoritmes en verslavingstechnieken. Een tijd waarin je het idee had dat je zelf op ontdekking ging, dat websites leefden door de mensen die er kwamen en dat de digitale ruimte meer was dan een eindeloze stroom hapklare filmpjes. Flabber, Geenstijl, FOK, Partyflock, Weblog en zelfs TMF Chat waren pleinen waar mensen zich verzamelden en iets bouwden dat van henzelf was.

Er zijn tradities die zo diep in ons collectieve geheugen verankerd zitten dat we ze vanzelfsprekend zijn gaan vinden. Het knallen van vuurwerk in de nacht van oud op nieuw is er zo een. Het hoort bij de geur van oliebollen, het geluid van kurken die ploppen en de kou die ineens warm aanvoelt door de opwinding van een nieuw begin.

Er klinkt steeds vaker een roep dat de oplossing voor klimaatverandering, dierenleed en de wereldwijde voedselcrisis eenvoudig is. We zouden allemaal plantaardig moeten eten. Geen vlees, geen melk, geen eieren, enkel groente, fruit, granen en peulvruchten. Het klinkt aantrekkelijk en bijna utopisch. Een wereld waarin bossen worden hersteld, de koeien op de wei verdwijnen en onze planeet op adem kan komen.

Er is een moment in de geschiedenis waarop elk geloof naar zichzelf moet kijken en beseffen dat het niet langer de wereld kan verklaren, maar er nog wel richting aan kan geven. Europa kende dat moment tijdens de Verlichting, toen de kerk haar greep op de waarheid verloor, maar haar waarden niet. De islamitische wereld bevindt zich nu op datzelfde breukvlak.

Het jaar 2025 bracht een reeks ontdekkingen die ons beeld van de mens opnieuw hebben verplaatst. Niet door sensationele headlines, maar door zorgvuldig onderzoek dat oude aannames aan het wankelen bracht. Antropologie is bij uitstek de wetenschap die laat zien hoe fragiel onze zekerheden zijn en hoe vaak we menselijke diversiteit verkeerd lezen. De grote ontdekkingen van dit jaar vormen samen een nieuw raamwerk waarmee we naar verleden en heden kunnen kijken.

Het afgelopen decennium heeft social media een geheel nieuw ecosysteem gecreëerd waarin emoties, onzekerheden en persoonlijke verhalen de valuta van aandacht zijn geworden. Vooral vrouwelijke influencers spelen hierin een opvallende rol. Van bodyfit profielen tot accounts die waarschuwen voor narcistische mannen of die zichzelf presenteren als gids voor vrouwen met een druk hoofd of een gevoelig zenuwstelsel, er is een patroon zichtbaar dat antropologisch interessant is.

Kerst voelt voor de meeste mensen als een oeroude traditie. Een feest dat altijd al heeft bestaan. Toch is het kerstfeest dat wij vandaag vieren het resultaat van eeuwen culturele vermenging, politieke keuzes en religieuze strategie. Wat begon als een heidens midwinterritueel groeide uit tot het meest gevierde feest ter wereld. Achter de boom, de kaarsen en de kerstman schuilt een verhaal over macht, geloof en de menselijke behoefte aan licht in de donkerste tijd van het jaar.

Ze noemen het liefdesmigratie, maar vaak lijkt het meer op bureaucratische endurance. Wat begint als een vakantieflirt of online klik eindigt geregeld in teleurstelling, misverstand of afhankelijkheid. Mannen die hun vrouw uit Thailand, Polen of de Filipijnen naar Nederland halen, vrouwen die verliefd worden op een Turkse vakantieliefde. Het klinkt als een moderne variant van romantiek zonder grenzen. Toch blijkt de werkelijkheid zelden een sprookje.

Elk jaar herhaalt zich dezelfde discussie waarin politici roepen dat het tijd is om schoolzwemmen nieuw leven in te blazen. De gedachte is dat meer lessen automatisch zullen leiden tot meer kinderen met een zwemdiploma, maar wie goed kijkt naar wat er in de praktijk gebeurt, ziet dat dit idee vooral een geruststellende illusie is. De groeiende groep kinderen die niet leert zwemmen doet dat namelijk niet omdat er te weinig lessen zijn of omdat de kosten te hoog oplopen, maar omdat een deel van de ouders principiële of culturele bezwaren heeft tegen gemengd zwemmen.

Er is een vreemde stilte ontstaan in een wereld vol geluid. Mensen praten minder met elkaar terwijl ze meer communiceren dan ooit. De smartphone heeft de mens dichter bij het scherm gebracht, maar verder van zichzelf verwijderd. In cafés kijken vrienden omlaag in plaats van elkaar aan. In bed wordt niet meer gepraat, maar gescrold. En in de trein lijken honderden mensen met elkaar verbonden terwijl niemand nog een gesprek voert.

Aan het eind van het jaar komt het altijd weer terug, dat rituele moment waarop Nederlanders massaal hun zorgverzekering onder de loep nemen. Het is de tijd van overstappen, vergelijken en twijfelen. En het is de periode waarin veel mensen besluiten om toch maar weer een aanvullende tandartsverzekering af te sluiten, vooral omdat de gedachte aan onverwachte kosten pijnlijker lijkt dan de behandeling zelf.

Kunstmatige intelligentie wordt vaak voorgesteld als iets ongrijpbaars. Een reeks algoritmen, rekenmodellen en datastromen die ergens in de wolken zweven. Maar die wolk blijkt een fysieke vorm te hebben die steeds zwaarder drukt op de aarde zelf. Achter elke chatbot, beeldgenerator of vertaaldienst staat een enorm netwerk van datacenters dat dag en nacht draait, gekoeld moet worden en gevoed wordt met energie.

Er is geen feest in Nederland dat zich zo vlekkeloos heeft aangepast aan de wetten van de markt als Kerstmis. Wat ooit begon als een religieuze viering is uitgegroeid tot het grootste commerciële ritueel van het jaar. Bedrijven plannen hun campagnes maanden van tevoren, straten veranderen in verlichte winkelstraten en de eerste kerstliedjes klinken soms al in oktober. Kerst is niet langer alleen een feest van samenzijn, het is een seizoensindustrie geworden waarin emotie en consumptie hand in hand gaan.

Dat DigiD niet langer volledig in Nederlandse handen is, zorgt voor een groeiende zorg in politiek Den Haag. De infrastructuur achter DigiD wordt namelijk geleverd door Solvinity, en dat bedrijf staat op het punt te worden overgenomen door het Amerikaanse techbedrijf Kyndryl. Die mogelijke Amerikaanse invloed raakt aan een kernvraag voor onze digitale samenleving, namelijk: hoeveel controle heeft Nederland nog over zijn eigen digitale identiteit?

De moord op de zeventienjarige Lisa uit Abcoude laat zien hoe kwetsbaar vrouwen nog altijd zijn in de openbare ruimte. Zij werd midden in de nacht gevolgd en niet veel later vermoord gevonden langs een onverlicht fietspad. Het is een gebeurtenis die Nederland geschokt achterlaat en opnieuw de vraag oproept waarom we met al onze technologie nog steeds niet in staat zijn om dit soort misdaden te voorkomen.

De Nederlandse winkelstraten ogen in december meestal voller dan ze werkelijk zijn. De lichtjes fonkelen, de muziek klinkt en de etalages stralen alsof alles glansrijk de toekomst in hobbelt. Maar achter die façade sluimert een structurele verzwakking die in 2026 naar verwachting duidelijker zichtbaar wordt. De retail staat al jaren onder druk, maar de signalen die verschillende banken, onderzoeksbureaus en brancheorganisaties geven wijzen op een jaar dat voor veel winkelketens beslissend gaat worden.

Iedereen heeft wel eens gehoord van het butterfly effect. Het idee dat het klapperen van een vlindervleugel aan de andere kant van de wereld een storm kan veroorzaken. Het komt uit de chaostheorie en werd bekend door de Amerikaanse wiskundige Edward Lorenz die in de jaren zestig ontdekte dat een minieme afrondingsfout in zijn weerberekeningen tot een volledig andere uitkomst leidde.

Volwassenen zeggen graag dat jongeren hun nieuws alleen nog van social media halen en daardoor makkelijk te beïnvloeden zijn. Ze vergeten erbij te vertellen dat de meeste kranten tegenwoordig achter betaalmuren zitten. Wie niet betaalt, blijft buiten. En wie buiten blijft, zoekt zijn informatie waar de deuren wel openstaan. Dat is geen luiheid van jongeren, dat is een logisch gevolg van een mediawereld die steeds meer een luxeproduct is geworden.

Het is de nieuwe sport van de moderne mens. Niet zoeken naar waarheid maar naar bevestiging. De digitale tijd maakt het makkelijk om altijd gelijk te hebben. Je hoeft alleen maar de juiste woorden in te tikken en een AI-systeem serveert je een buffet aan onderzoeken die precies dat zeggen wat jij al dacht. De rest blijft buiten beeld. Dat is de nieuwe vorm van cherry picking.

Er is een groeiende groep mensen die van circulair leven een levensstijl heeft gemaakt. Ze kopen niets nieuws meer en zoeken hun geluk op marktplaatsen, kringloopwinkels en vintagebeurzen. Alles krijgt een tweede kans, en dat klinkt op papier prachtig. Toch wringt er iets aan dit ideaal. Want hoe duurzaam en slim is het eigenlijk om alles tweedehands te kopen als de kwaliteit, prijs en veiligheid soms twijfelachtig zijn.

De formatie raakte vandaag opnieuw in een andere versnelling toen duidelijk werd dat de Sybrand Buma de optie van een centrumkabinet met GroenLinks PvdA definitief als onhaalbaar beschouwt omdat de VVD de deur gesloten houdt. Dit besluit werd in de nieuwsberichten vooral gepresenteerd als een blokkade vanuit de liberalen, maar het roept een bredere vraag op die in de Haagse debatten steeds wordt weggeschoven.