Ukrayna savaşının faturası Avrupa halklarına kesildi
Köln – Brüksel’de perşembe günü başlayan ve bugün sona eren Avrupa Birliği (AB) Zirvesinde Ukrayna savaşının faturasının Avrupa halklarına kesilmesi konusunda anlaşmaya varıldı. Zirve öncesinde, dondurulan Rus mal varlıklarının Ukrayna’ya verilmesi yönünde özellikle Almanya’nın gündeme getirdiği öneri reddedildi. Rus varlıklarının büyük bölümünün bulunduğu Belçika başta olmak üzere birçok AB ülkesi, Almanya’nın önerisine karşı çıktı. Rusya’nın uluslararası mahkemelerde AB hakkında davalar açmayı planlaması, Rusya’daki Avrupa mal varlıklarını dondurma tehdidinde bulunması etkili oldu.
AB liderleri arasında tam altı saat boyunca yaklaşık 200 milyar avroluk Rus mal varlıklarının 90 milyarı avrosunun, iki yıl boyunca savaşı finanse etmesi için Ukrayna’ya verilmesi tartışıldı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ısrarla Rus mal varlıklarının Ukrayna savaşının finansmanında kullanılmasını talep etti. Belçika Başbakanı Bart De Wever ise bunun ülkesi için büyük mali sorunlara ve yükümlülüklere yol açacağını ifade ederek karşı çıktı ve AB’den yükümlülükler konusunda kesin güvenceler talep etti. Avrupa’daki Rus mal varlıklarının yüzde 90’u Belçika’da Euroclear adlı finans kurumu tarafından kontrol ediliyor.
Yapılan pazarlıkların ardından Rus mal varlıklarının doğrudan Ukrayna’ya faizsiz kredi olarak verilmesi önerisi kabul görmez iken, bunun yerine AB’nin borçlanma yoluyla Ukrayna’ya 90 milyar avroluk faizsiz kredi verilmesi konusunda anlaşmaya varıldı. Bu kredinin faiz ve anapara ödemelerinde ise Rus mal varlıkları kullanılacak. Böylece, Rus mal varlıkları asıl olarak borçlanan AB tarafından değerlendirilmiş olacak. Ukrayna ise dolaylı olarak yararlanacak. Ayrıca, Ukrayna, savaşı finanse etmek için AB’den alacağı faizsiz krediyi, Rusya tazminat ödemesi yaptıktan sonra geri ödeyecek.
Ukrayna’ya verilecek 90 milyar avronun 50 milyar avrosu AB bütçesinin kullanılmayan bölümünden karşılanacak. Geri kalan 40 milyar avrosu ise ülkelerden alınacak. Ancak zirvenin sonuç bildirisine, “Ukrayna’ya verilecek kredi Çekya, Macaristan ve Slovakya’ya ek mali yük getirmeyecek” şeklinde bir cümle eklendi. Bu da her üç ülkenin Ukrayna için toplayacağı faizsiz krediye katılmayacağı anlamına geliyor. Bu şartla her üç ülke zirvede veto hakkını kullanmadı.
Merz: Sıralama değişti
Dondurulan Rus varlıklarının Ukrayna’ya savaşı finanse etmesi için son bir aydır yoğun bir çaba gösteren Almanya Başbakanı Merz, zirvede istediğini alamadı. Birçok ülke, Rusya’nın atacağı karşı adımların maliyetinin yüksek olacağı endişesini taşıyordu. Basında yer alan haberlere göre, Rusya’daki Avrupa mal varlıkları, 200 milyar avrodan çok daha fazla. Alman basınında yer alan haberlere göre sadece Almanya’nın 100 milyar avroluk mal varlığı Rusya’da bulunuyor.
Merz, buna rağmen amacından vazgeçmiş değil. Zirve sonucunu “Sadece sıralama değişti” diyerek kararı savundu. Plana göre, Ukrayna Rusya’dan alacağı tazminatlara AB’ye 90 milyar avroluk krediyi ödeyecek. Ancak bunun olabilmesi için önce savaşın sona ermesi, sonra da Rusya’nın tazminat ödemeyi kabul etmesi gerekiyor. Rusya, belirtilen yüksek miktarlarda tazminat ödemeye yanaşmadığı takdirde AB tarafından verilen kredinin sonunda hibe edilmesi de seçenekler arasında.
AB’nin Ukrayna’ya vereceği 90 milyar avroluk faizsiz kredi savaşın en az iki yıl daha uzamasını güvence altına alıyor. En geç ocak ayının ikinci yarısında ilk fonlar kullanıma hazır hale gelecek. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy Telegram’da AB’ye ülkesine sağladığı mali destek için teşekkür etti ve bu desteğin Ukrayna’nın direncini gerçekten güçlendirdiğini belirtti.
Almanya ve AB Komisyonunun baskısında rağmen, taviz vermeyen Belçika Başbakanı De Wever, zirvenin ardından “Elbette, bazıları bu karardan hoşlanmadı. Rusya’nın parasını alarak cezalandırmak istiyorlar. Rusya'ya coğrafi olarak yakın ülkeler duygusal davranıyor. Ancak siyaset duygusal bir iş değil. Sonunda aklın galip geldi” dedi.
Başından itibaren Rus mal varlıklarının Ukrayna’ya verilmesine karşı çıkan İtalya Başbakanı Gioria Melonu ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da sonuçtan memnun olduklarını ifade ettiler.
Trump’ın faturayı Avrupa’ya ödetme planı işliyor
AB zirvesi kararları ABD Başkanı Donald Trump’ın planının işlemeye devam ettiği anlamına da geliyor. Hafta başında Berlin’de yapılan görüşmelerde AB ülkeleri, Ukrayna’ya güvenlik garantilerini üstlenmiş ve çok uluslu bir askeri güç kurma konusunda anlaşmaya varmıştı. Askeri sorumluluğu bu şekilde Avrupa’ya yükleyen ABD, şimdi buna bir de savaşın faturası eklenmiş oldu.
Ancak faturayı sonunda ödeyecek olan kararı alan liderler değil Avrupa halkları olacak. Borçlanma yoluyla Ukrayna’ya verilecek krediler asıl olarak halkın verdiği vergilerden karşılanacak. Ama aynı liderler, her fırsatta bütçe yetersizliğini gerekçe göstererek eğitim, sağlık, alt yapı ve sosyal alanlardan kesintiler yapıyorlar. Onlar için Ukrayna’nın iki yıl daha Rusya’ya karşı savaşması, halkın acil taleplerinden çok daha önemli.