Yazıyı Küçült (-) Yazıyı Büyüt (+) Ankara — “Bu Suça Ortak Olmayacağız” başlıklı barış bildirisinin imzalanmasının üzerinden tam 10 yıl geçti. 2015 yılında yaşanan şiddetli çatışmaların durdurulması ve barış sürecinin yeniden başlatılması çağrısıyla 2 binden fazla akademisyenin imzaladığı bildiri sebebiyle ihraç edilen akademisyenlerden yalnızca 4’ü kesinleşmiş iade kararı alabildi. 164 akademisyen Bölge İdare Mahkemesi'nde, 178 akademisyen Danıştay'da bekliyor. 3 akademisyen ise imza dışı gerekçelerle göreve döndürülmeyerek Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapmak zorunda kaldı. Barış İçin Akademisyenler bildirisine imza attığı için KHK ile Ankara Üniversitesi'nden ihraç edilen Mutlu Arslan, mahkeme kararıyla göreve iade edilmişti. Göreve iade kararı Danıştay tarafından da onaylanan Arslan, “Derhal yasal düzenleme yapılmalı ve haksız biçimde ihraç edilen tüm Barış Akademisyenleri üniversitelerine, öğrencilerine kavuşturulmalıdır” dedi. “Türkiye tarihinin en kapsamlı akademik tasfiyesi” Bildiriye imza atan akademisyenlerin, 10 yıldır bu "barış çağrısı"nın bedelini ödediğini belirten Arslan, ihanet suçlamaları, ölüm tehditleri, YÖK soruşturmaları, ceza davaları ve hapis cezalarıyla pek çok koldan yürütülen bu sürecin, OHAL döneminde 400’e yakın imzacının üniversitelerden ihracıyla Türkiye tarihinin en kapsamlı akademik tasfiyesine dönüştüğünü ifade etti. Arslan, “Aradan geçen 10 yılda OHAL kaldırıldı, Anayasa Mahkemesi bildirinin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti, ceza davaları düşürüldü ve yeni bir ‘çözüm süreci’ başladı. Buna rağmen ihraç edilen akademisyenlerin hukuk mücadelesi sürüyor. 5 yıl süren OHAL Komisyonu süreci, ardından idare mahkemelerine açılan davalar, istinaf başvuruları, Danıştay itirazları ve son olarak Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvurular... On yıllık bu yargı maratonu, her akademisyen için farklı hızda ilerledi. Sanki herkes aynı gerekçeyle ihraç edilmemiş gibi işletilen süreç, en başından beri derin adaletsizliklerle yüklüydü” dedi. Aynı mahkeme, benzer dosya, farklı hüküm Aynı durumdaki akademisyenler için farklı mahkemelerin farklı kararlar vermesi bir yana, aynı mahkeme bile benzer dosyalarda birbiriyle çelişen hükümler kurarak keyfiliği derinleştirdiğini ve bu adaletsizliğin yalnızca kararların içeriğiyle sınırlı olmadığını vurgulayan Arslan: “Yargılama sürelerindeki uçurum da başlı başına bir hak ihlali. Kimi akademisyenler henüz istinaf sonucunu beklerken kimileri Anayasa Mahkemesi'ne başvurusunu çoktan tamamladı. Aynı gün ihraç edilmiş iki akademisyen arasında bugün neredeyse üç yıllık bir yargılama farkı var. Bölge İdare Mahkemesi'nde bekleyen birinin sürecini tamamlaması —ya da olumsuz karar halinde Anayasa Mahkemesi'ne gidebilmesi— için en az üç yıl daha geçmesi gerekiyor. Anayasa Mahkemesi'nin nasıl ve ne zaman karar vereceği ise ayrı bir belirsizlik.” Bildirinin 10. yılı dolarken ‘Barış İçin Akademisyenler’ davaları, Türkiye yargı tarihinin en karanlık sayfalarından birini oluşturuyor. Bu yargılamalarda hukuka erişim engellendi, doğal hâkim ilkesi çiğnendi, Anayasa Mahkemesi kararı yok sayıldı, makul süre ilkesi ayaklar altına alındı. Danıştay’ın bu tabloyu düzeltmek yerine daha da içinden çıkılmaz hale getirdiğini ifade eden Arslan, “Üç akademisyen hakkında verdiği kararlarda, ihraçla ilgisi bulunmayan ‘olayları’ gerekçe göstererek fiilen idari işlem niteliğinde hükümler kurdu; böylece kendi yargısal kimliğini inkâr eden bir tutum sergiledi. Gelinen noktada bu sorunun hukuk yoluyla adil bir çözüme kavuşturulması artık mümkün görünmüyor. Akademisyenlerin maruz kaldığı bu adaletsizliği giderecek olan siyaset kurumu, elbette TBMM'dir. Derhal yasal düzenleme yapılmalı ve haksız biçimde ihraç edilen tüm Barış Akademisyenleri üniversitelerine, öğrencilerine kavuşturulmalıdır” dedi.

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'nde Öğretim Üyesi olarak görev yaparken Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ihraç edilen ve Ankara Yüksel Caddesi'nde "işe iade" talebiyle uzun süre oturma eylemi yapan...

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, KESK'in ’Beş Gün, Yedi Kent, Tek Ses’ yürüyüşüne destek verdiklerini ifade ederek, KHK’ler ile ihraç edilenlerin iadesi için…

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Enerji Bakanları Konseyi 5'inci Toplantısı dün Türkiye'de yapıldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın ev sahipliğindeki toplantıya Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan Enerji Bakanları, TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev katıldı. Toplantıyı Kuzey Kıbrıs ve Macaristan da gözlemci olarak izledi. Toplantının gündemi başta Türkmenistan ve Azerbaycan'daki rezervler olmak üzere toplantı bileşeni ülkelerin sahip olduğu 20 trilyon metreküp üzerindeki doğal gaz rezervinin batıya taşınması idi. İran üzerinden swap neden riskli? Türkiye ile Türkmenistan arasında 1998’den beri süren müzakerelerin ardından ancak bu yıl şubat ayında imzalanan anlaşma ile Türkiye’ye yıllık 1.3 milyar metreküplük doğal gaz sevkiyatı öngörülüyor. Türkmen gazı İran üzerinden swap yöntemiyle Türkiye’ye ulaştırılıyor. Swap mekanizması, yeni boru hattı yatırımı gerektirmeden bir ülkenin sağladığı gazın, başka bir ülkenin farklı bir sınır noktasında eş değer miktarda teslim edilmesine dayanıyor. Swap mekanizması Türkmenistan’ın İran’a teslim edeceği doğal gazın, İran-Türkiye Boru Hattı üzerinden Türkiye’ye aktarılması esasına dayanıyor. Böylece sınır komşusu olmayan Türkmenistan ile yeni bir boru hattı inşa edilmeden mevcut altyapı kullanılarak Türkmenistan gazı Türkiye pazarına ulaşmış oluyor. Ancak İran’ın takasçı kılındığı bu anlaşma hem bölge ülkeleri arasındaki anlaşmazlıklar hem de Türkiye’nin NATO eksenine angaje olan son dönemki dış politik hattı nedeniyle “riskli” görülüyor. Zira İran ve Türkmenistan arasındaki enerji iş birliği anlaşması geçmişte fiyat anlaşmazlıkları ve ödeme sorunları nedeniyle kesintilere uğramıştı. 2017’de İran’ın Türkmenistan’dan aldığı doğal gazın ödemesi konusunda yaşanan anlaşmazlık iki ülke arasında ticari gerilimlere yol açmış ve İran, Türkmenistan’dan gaz alımını bir süre durdurmuştu. Bu nedenle Türkmen gazının öncelikli Türkiye’ye; Türkiye üzerinden de Avrupa’ya akışı için “güvenli” bir alternatif rota arayışı bulunuyor. Bu kapsamda Azeri gazı için kurulan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattının (TANAP) Hazar denizi altından uzatılarak Türkmenistan’a ulaştırılması amaçlanıyor. Trans Hazar olarak adlandırılan bu rota (TDT) Enerji Bakanları Konseyi toplantısında da gündeme geldi. Bu hat bir süredir iktidara yakın gazetelerde de sıklıkla gündem ediliyor. Rotanın Türkiye’nin enerjide tedarik çeşitliliğine ve arz güvenliğine önemli katkı sunacağı iddia ediliyor. Fakat bu hattın önünde bazı ekonomik siyasi engeller bulunuyor. İran ve Rusya Trans-Hazar’a karşı çıkıyor Türkiye ile Türkmenistan arasındaki anlaşmanın uzun vadedeki hedefi olan gazın Hazar Denizi üzerinden Türkiye’ye iletilmesinin önündeki en önemli siyasi engel Hazar Denizi’nin statü sorunu. 2018’de imzalanan “Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme” bu hattı teknik olarak mümkün kılsa da Rusya ve İran bu hatta karşı çıkıyor. Sözleşmedeki madde 8.1, “Deniz yatağı ve toprak altındaki kaynakların geliştirilmesine ilişkin bu devletlerin toprak altının işletilmesi ve diğer meşru ekonomik faaliyetlere ilişkin egemen haklarını kullanmalarını sağlamak üzere, uluslararası hukukun genel kabul görmüş ilkeleri ve normları dikkate alınarak, Hazar Denizi’nin deniz tabanının ve toprak altının sektörlerle sınırlandırılması, kıyıları karşı karşıya ve yan yana olan devletler arasında anlaşma ile gerçekleştirilecektir” hükmünü içeriyor. Türkmenistan ile Azerbaycan arasındaki deniz altı kaynak paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar da aşılabilmiş değil. Dünyanın en büyük 4. doğal gaz rezervine sahip ülkesi konumundaki Türkmenistan’ın TDT’ye tam üye olmaması, ticari ve siyasi açıdan stratejik yönü de bir diğer sorun. Türkmenistan yıllık doğal gaz üretiminin çok büyük bölümünü Rusya ve Çin’e ihraç ediyor. Trans Hazar’ın maliyeti planları fantezi kılıyor Gelelim bu rota önündeki ekonomik engellere. Öncelikle Türkmen gazını Avrupa’ya satarak kâr elde etmek isteyen Türkiye açısından bu projenin neden bu kadar iştah açıcı olduğuna bakalım: Türkmenistan 1000 metreküp doğal gazı ortalama Çin’e 144 dolara ihraç ediyor. Türkiye’nin Avrupa’ya sattığı aynı miktardaki Azeri gazından elde ettiği ortalama gelir ise 369 dolar. Yani Türkmen gazının kâr marjı çok daha yüksek olacak. Şimdi yüksek düzeydeki kâr motivasyonunu fantezi kılan ekonomik gerçeklere bakalım… Birincisi proje maliyeti çok yüksek ve ciddi altyapı eksiklikleri bulunuyor. Geçtiğimiz yılın verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 70 bin kilometrelik doğal gaz boru hattının inşası devam ediyor. Bunun maliyeti yaklaşık 194 milyar dolar. İnşası devam eden doğal gaz boru hatlarının 57 bin 600 kilometrelik bölümü (yaklaşık yüzde 83'ü) Asya'da. Bunun maliyeti ise 117,2 milyar dolar. İlk kez 1999’da bir ABD projesi olarak gündeme getirilen Trans-Hazar Boru Hattının maliyeti ise o dönemde 5 milyar dolar olarak hesaplanmıştı. Yakın dönemde maliyetine dair yayınlanmış bir fizibilite raporu da bulunmuyor. Gaz ihracatının yüzde 83’ü Çin’e Bununla birlikte yüksek proje maliyeti göz önüne alındığında atılan taş hedeflenen kuşu ürkütmeyecek kadar küçük kalacak. Türkiye’nin yıllık doğal gaz tüketimi ortalama 50-55 milyar metreküp ve doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılıyor. Doğal gaz ithalatının yüzde 43,3’ü Rusya, yüzde 25,5’i Azerbaycan, yüzde 21,9’u İran, yüzde 9,27’si Cezayir üzerinden sağlanıyor. Bu anlamda Türkmenistan’dan yapılan sembolik düzeydeki gaz ithalatı tedarik çeşitliliği açısından belirleyici bir konumda değil. Buna karşın 2023 yılında 76,3 milyar metreküp doğal gaz üreten Türkmenistan ise üretiminin önemli bir kısmını iç tüketimde kullanırken 32,9 milyar metreküplük bölümünü Çin’e ihraç ediyor. Çin’e ihraç edilen doğal gaz miktarı toplam ihracatın yüzde 83’üne tekabül ediyor. Türkmenistan’ın ikinci büyük müşterisi ise Rusya.

YouTube video by SÖZCÜ Televizyonu