Hasi da ikasturtea Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere, eta berritasun ugarirekin ekin diote ibilbideari. Alde batetik, Eusko Jaurlaritzak ikasturte hasiera baliatu du Eskola bikaina denontzat izeneko prozesua abian jartzeko, hezkuntzan «ekitatea, inklusioa eta kalitatea» bermatzeko xedez, eta Etxebarri BHI institutuan (Etxebarri, Bizkaia) ikasturte hasiera ekitaldia egin eta segituan, prozesu horren lehenengo bilera egin dute leku berean, hezkuntza arloko 50 bat eragilerekin. Beste aldetik, hasiera ekitaldia ere ez da ohikoa izan, ordu berean Steilas sindikatuak elkarretaratzea antolatu baitu Etxebarriko institutuko kanpoko aldean, eta protestan ari zirenen oihuak ozen entzun dira ekitaldian, Imanol Pradales lehendakaria hitz egiten ari zelarik. Hiru fase izango ditu gaur abiarazi duten prozesuak: lehenbizi, egoeraren diagnostikoa egin nahi dute, eta, hain zuzen ere, gaurko bileran eskola segregazioari buruzko diagnostikoa biltzen duen dokumentua aurkeztu die Jaurlaritzak eragileei, horren inguruan eztabaidatu eta «analisi partekatua» egin ahal izateko. Bigarren fasean misioa, ikuspegia eta printzipioak landuko dituzte, eta, azkenik, eratuko diren lan taldeetan estrategiak eta neurri zehatzak diseinatuko dituzte. Ikasturte osoa iraungo du prozesuak, eta ekainean amaitzea aurreikusi dute. Eragileen arteko ituna sinatzea bilatzen du Jaurlaritzak prozesuaren ondoriotzat. Gaur banatu duten dokumentuaren arabera, zenbait ikastetxetan «ikasle zaurgarrien kontzentrazio desorekatua» dago, eta horri heltzeko ezinbestekoa da «ikuspegia aldatzea», eskola segregazioa murrizteko, kalitatea indartzeko eta «ikasle guztiek, batez ere zaurgarrienek, aurrera egiteko aukera berdinak izan ditzaten bermatzeko». «Sistema sendotu eta prestatu behar dugu, etorkizunean ere kalitatezko hezkuntza bermatzeko ikasle guztientzat» IMANOL PRADALES Lehendakaria Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako administrazio publikoez gain, LAB, UGT, CCOO eta Interinoak sindikatuek, familien eta ikasleen elkarteek, unibertsitateek, EAJ, PSE-EE, EH Bildu eta PP alderdiek, itunpeko sareko patronalek eta hezkuntza sistemako beste zenbait eragilek parte hartu dute mahaian. ELA eta Steilas, mahaitik at Baina hutsuneak ere badaude segregazioaren kontrako ituna lortzeko mahaian, ELA eta Steilas sindikatuek uko egin baitiote parte hartzeari: bien artean hezkuntza arloko langileen %60 inguru ordezkatzen dituzte. ELAk ostiralean iragarri zuen ez zuela mahaian parte hartuko, eta gaur berretsi du erabaki hori: salatu duenez, Jaurlaritzak ez dio eman mahaiko parte hartzaileen eta ordezkaritzaren inolako xehetasunik. Haren iritziz, mahaia eratuta dago «gobernuaren neurrira eginiko akordioak berresteko eta parte hartze demokratiko baten irudia emateko». ELAren esanetan, segregazioaren kontrako borrokan hiru arlotan hartu beharko lirateke neurriak: eremu pedagogikoan, euskarazko murgiltze eredua ezarriz eta curriculum propioa garatuz; baliabideen eremuan, ratioak hobetuz, langileen egonkortasuna bermatuz eta baliabide egokiak eskainiz; eta sistemaren egituraketan, hezkuntza publikoaren, itunduaren eta pribatuaren arteko banaketan oinarritutako sistema gaindituz eta urratsak eginez erabat publikoa izango den sistema bat lortzeko bidean. Baina, ELAren aburuz, Jaurlaritzak uko egin dio aipatutako neurri horiek hartzeari, eta, horregatik, dei egin die gainerako sindikatu eta eragileei neurri horien alde «mahaitik kanpo» borroka egin dezaten, «osasungintzako itunean bezala gerta ez dadin», eta iragarri du harremanetan jarri dela hezkuntza arloko beste zenbait eragilerekin helburu hori lortzeko. Steilasek, berriz, elkarretaratzea egin du Etxebarriko institutuaren kanpoko aldean, Segregazioaren aurrean, hezkuntza publikoa bide bakarra esaldia idatzia zuen pankarta batekin, eta sindikatuko ordezkari Joaka Akarregik esan du «itxurakeria ariketa» dela ituna lortzeko mahaia: «Hezkuntza Sailaren politikak segregazioa gainditzearen kontrako norabidean doaz, eta horren adibide garbia da orain gutxi ezarritako Hezkuntza Legea». Steilasen iritziz, segregazioa lotuta dago sare pribatuari, eta arazoa gainditzeko modurik eraginkorrena «publifikazio prozesu irmo bati» ekitea da. CCOO-Irakaskuntzak parte hartu du mahaian, baina bilera amaitutakoan esan du bilerak «distirarik gabeko ikasturte hasiera bati distira emateko» baino ez duela balio izan, eta «propagandarako erabili izana» deitoratu du: «Beldur gara Jaurlaritzak egindako hasierako testuak prozesu osoa baldintzatuko ote duen, arazoaren benetako erroa kanpoan utzita». CCOOren asmoa da mahaian jarraitzea, baina erabaki hori berriro aztertuko du prozesua «ariketa kosmetiko huts» bilakatzen bada. Aldaketak sisteman Steilaseko kideek kanpoko aldean protesta oihuak ozendu dituzten bitartean, ikasturtearen irekiera ekitaldia egin dute barruan. Hezkuntza sailburu Begoña Pedrosa eta Etxebarriko alkate Iker Lopez Comeron lagun zituela, «hezkuntza sistemak izandako aldaketa izugarriak» aipatu ditu Pradalesek: «Horien aurrean, adabakiak ez dira aski. Sistema sendotu eta prestatu behar dugu. Orain jarri behar ditugu oinarriak, epe laburrean ez ezik, etorkizunean ere kalitatezko hezkuntza bermatzeko ikasle guztientzat». Datu batzuk eman ditu Pradalesek, hezkuntza sistemaren aldaketei buruz esandakoa berresteko. Esan duenez, azken bi ikasturteetan 13.000 matrikula gutxiago erregistratu dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hasierako etapetan, jaiotza tasaren beherakadaren ondorioz. Bestalde, 2020-2021 ikasturtean 2.500 ikasle matrikulatu ziren ikasturtea hasita zegoelarik, batez ere beste herrialde batzuetatik etorri zirelako, eta iaz 8.000 izan ziren egoera horretan izan zirenak. Pradalesen esanetan, aniztasuna eta berdintasuna ez ezik, «emaitzarik onenak» ere bermatu behar dira, ikasleen «ongizate emozionala» zaindu eta euskara «kohesio, harrera eta identitate komunitarioko osagai» bilakatu: «Erronka konplexua bezain ilusionagarria da».